Sztuka średniowiecza

Ewa, rzeźba Gislebertusa z Autun

W tym poście chciałbym zaprosić was do czasów trochę nam bliższych. Poznacie bogatą sztukę średniowiecza, której podstawą były dwa nurty: romański i gotycki.

Sztuka romańska


Pierwszy raz terminu sztuka romańska użył w 1818 roku Charles Duherissiere, który był normandzkim archeologiem.

Głównymi cechami architektury romańskiej były:

  • grube mury,
  • sklepienia kolebkowe,
  • prostota form,
  • mało zdobień w kościołach,
  • mroczne wnętrza,
  • jedna lub trzy nawy.

Malarstwo i rzeźba


Rzeźba podporządkowana była architekturze. Wypełniała portale, zdobiła kapitele, wsporniki. Motywy czerpane były ze świata roślin i zwierząt. Często rzeźbiono też figury ludzkie w scenach biblijnych lub alegorycznych. 
Malarstwo było związane głównie z budynkami kościelnymi. Tworzono freski, czyli malowidła wykonywane na ścianach na niezaschniętym tynku, mozaiki – dekoracje w postaci ornamentu lub obrazu, wykonane z drobnych, o różnej kolorystyce, fakturze i kształcie kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki – czy witraże – ozdobne wypełnienia okienne, wykonane z kawałków kolorowego szkła wprawianych w ołowiane ramki osadzone między żelazne sztaby i miniatury, czyli obrazy (zwłaszcza portrety) niewielkich rozmiarów.

Fresk
Mozaika
     
Miniatura
     

Przykłady zabytków sztuki romańskiej:

Kolegiata św. Piotra i Pawła w Kruszwicy
Krzywa Wieża i katedra w Pizie
















Sztuka gotycka

Nazwa gotyk wynikała z nieporozumienia. Włoski humanista Giorgio Vasari nazwał tak sztukę średniowiecza, chcąc podkreślić jej barbarzyński charakter. Czasowo obejmuje ona stulecia od XII do XV. Cechy architektury gotyckiej:
  • monumentalizm budowli,
  • kościoły wysokie, smukłe, jasno oświetlone,
  • sklepienie krzyżowo-żebrowe,
  • ostre łuki,
  • ogromne okna.

Rzeźba gotycka rozwijała się w oprawie katedry. Najpiękniejsze rzeźby znajdziemy w portalach, obramowaniach wrót, a w tympanonie – kunsztowną kompozycję reliefową. Zdobnictwo tego typu wykorzystuje formy ornamentalne, mające swoje źródło w świecie roślin. Postać ludzka oddana jest we właściwych proporcjach, ma naturalną postawę i gesty. Rzeźba gotycka to także często monumentalne posągi wykorzystywane jako ozdoba katedr – zespolone z architekturą. Przedstawiają one zazwyczaj Maryję i świętych, pojawiają się jednak też osoby świeckie.

Źródło
Źródło

Warto również zwrócić uwagę na gotycki ołtarz. W tym stylu wykształca się typ ołtarza szafiastego, w którym część środkowa, zamykana na co dzień, otwierana jest w dni uroczyste. Ołtarz ma formę tryptyku. 




Malarstwo:
Źródło
Źródło

Rozwijało się ono pod różnymi postaciami. Gotyk to przede wszystkim intensywny rozwój witrażownictwa. Ze względu na powszechność witraży nie było miejsca na romańskie freski. Przez cały czas trwania gotyku rozwijało się malarstwo książkowe w postaci miniatur. Zerwało ono z płaską linearną stylizacją, zaczęto
tworzyć wizerunki przestrzenne, trójwymiarowe, realistyczne. Na
miniaturach przedstawiano sceny rodzajowe z życia codziennego. 

Największym osiągnięciem średniowiecznego malarstwa było pojawienie się obrazu niezależnego,
przeznaczonego do umieszczania na ścianie kościoła. Obrazy te były
malowane na desce farbami temperowymi. Dominowała tematyka religijna –
sceny z życia Chrystusa, Maryi i świętych. Zaczęła się także pojawiać
tematyka świecka. Postaci starano się malować realistycznie –
dostrzegalne już są między nimi różnice, ukazywano także emocje
poszczególnych osób. Dzięki zastosowaniu techniki światłocienia obrazy
zyskiwały na głębi. Początkowo stosowano złote tło, później zaczęto
umieszczać postaci w konkretnej przestrzeni – w jakimś wnętrzu bądź
pośród przyrody.

Przykłady zabytków gotyku:

Źródło
Źródło

To już koniec przygody ze stylem romańskim i gotyckim. W kolejnym poście bliżej poznamy sztukę renesansu. 

Leave a comment



Subskrybuj przez e-mail!

Wprowadź swój adres e-mail, aby zaprenumerować artykuły naszej redakcji i otrzymywać powiadomienia o nowych wpisach przez e-mail.

Join 13 other subscribers

Czytaj pierwszy!

Czytam i recenzuję na CzytamPierwszy.pl

Rekomendacje czytelników

© 2017 Redakcja Essentia