Operacja Kino – długie ujęcie

Dotychczas zajmowałam się m.in. tym, w jaki sposób kadrowanie wpływa na nasz odbiór filmowego obrazu. Reżyser może manipulować nie tylko przestrzenią, ale też czasem. Ruchy kamery i inscenizacja mają więc wymiar nie tylko przestrzenny, lecz także czasowy. Poprzez długość trwania ujęcia twórca ma wpływ na rozumienie przez widza tych elementów.

 

Ludzie często uznają, że czas trwania ujęcia oddaje rzeczywisty czas trwania danej sytuacji. Oczywiście twórca może manipulować czasem, m.in. go przyspieszając, o czym pisałam wcześniej w części poświęconej prędkości ruchu.

Film może pokazywać w jednym długim ujęciu (ang. long take) długi okres. W Notting Hill Rogera Michella główny bohater idzie przez uliczny targ, a w międzyczasie zmieniają się pory roku.

 

W historii kinematografii najczęściej stosowana długość ujęć mogła znacznie się różnić w zależności od danej epoki. W samych początkach kina stosowano długie ujęcia, bo i filmy często składały się z jednego ujęcia. Kiedy pojawił się montaż ciągły (czyli ok. 1905 r.), ujęcia stały się krótsze. W latach 20. w USA średnia długość ujęcia wynosiła 5 sekund, wraz z pojawieniem się dźwięku (pod koniec lat 20.) wzrosła do 10 sekund.

Oczywiście w historii kina było wielu twórców, którzy odchodzili od tej średniej na rzecz długich ujęć. W filmie Andy’ego Warhola My Hustler widzimy prawie 30 minutowe, zajmujące sporą część filmu ujęcie uwodzenia się dwójki homoseksualistów w łazience.

Zazwyczaj reżyserowie przeplatają w filmie długie ujęcia z krótszymi, co buduje między nimi kontrast. W Obywatelu Kanie Orsona Wellesa twórca stosuje długie ujęcia w scenach dialogowych, a krótkie w wielu innych, m.in. słynnej kronice March of Time.

 

Bywali jednak w historii kina i reżyserowie, którzy próbowali nakręcić film w jednym długim ujęciu. Sznur Alfreda Hitchcocka składa się z jedenastu długich ujęć trwających 4-10 minut. Został nakręcony na taśmie 35 mm, która zazwyczaj starcza na 11 minut filmu. Z kolei taśma 16 mm wystarcza na 30 minut (z niej korzystał Warhol we wspomnianym My Hustler) Sztuka nakręcenia filmu pełnometrażowego w jednym ujęciu udała się Aleksandrowi Sokurowi w Rosyjskiej arce. Produkcja składa się z jednego, 90-minutowego ujęcia ze steadicamu. Próby do niej trwały kilka miesięcy, a udała się za czwartym podejściem.

 

Początkowa scena Dotyku zła Orsona Wellesa dobrze pokazuje, że scena nakręcona w jednym ujęciu może wytworzyć własny formalny wzór.

Scena ta jest alternatywą dla sekwencji zbudowanej na serii krótszych ujęć i uwypukla końcowe cięcie. Spodziewamy się, że pokazana na początku bomba wybuchnie, i przez cały czas trwania ujęcia na to wyczekujemy. Wiemy, że akcja rozgrywa się w określonej przestrzeni – na granicy między USA a Meksykiem. Ruchoma kamera pokazuje na przemian samochód i parę idącą ulicą, przeplata ze sobą dwa wątki, by połączyć je na przejściu granicznym. W ten sposób para zostaje wciągnięta w akcję z bombą. W końcu zakończenie ujęcia zbiega się w czasie z wybuchem bomby. Ujęcie to przygotowywało reakcję widza i rozwijało ją, a więc budowało suspens. Poprzez długie ujęcie można przedstawić złożony wzór wydarzeń zmierzający do określonego celu.

Podsumowując, można wyróżnić trzy główne funkcje długich ujęć:

– zwiększenie poczucia realizmu
– eksponowanie scenografii
– zmiana rytmu filmu.

Na koniec małe zestawienie długich ujęć w kinie.

W poprzednich odcinkach:

1. Wymiary kadru.
2. Kształt kadru.
3. Kadrowanie: kąt i poziom ustawienia kamery.
4. Kadrowanie: wysokość ustawienia kamery.
5. Kadrowanie: odległość kamery.
6. Kompozycja: rodzaje kompozycji.
7. Kompozycja: podział kadru.
8. Przestrzeń pozakadrowa.
9. Prędkość ruchu.
10. Obiektyw: długość ogniskowej.
11. Obiektyw: głębia i zakres ostrości.
12. Ruchy kamery.

Leave a comment



Subskrybuj przez e-mail!

Wprowadź swój adres e-mail, aby zaprenumerować artykuły naszej redakcji i otrzymywać powiadomienia o nowych wpisach przez e-mail.

Dołącz do 12 pozostałych subskrybentów

Jesteśmy na:

ekulturalni.pl
lubimyczytac.pl

Rekomendacje czytelników

© 2017 Redakcja Essentia