Operacja Kino

Od scenografii w filmie nie da się uciec, niezależnie od tego, jak bardzo stara się być minimalistyczna. Scenografia może nie tylko budować odpowiedni sztafaż gatunkowy (np. westernu, filmu science fiction), lecz także tworzyć wiele innych znaczeń.

Reżyser sprawuje kontrolę nad scenografią na wiele sposobów. Może wybrać jako miejsce akcji już istniejący obszar. Takie naturalne, niezbudowane specjalnie dla filmu miejsce to sceneria.

Takie rozwiązanie stosowane było już od początków kina. Polewacz polany braci Lumière został nakręcony w ogrodzie.

 

Jean-Luc Godard kręcił Pogardę w kurorcie na wyspie Capri. Dzięki odpowiedniemu ustawieniu aktorów i kadrowaniu, obraz uzyskał efekt abstrakcyjności.

Pogarda
Pogarda (1963)

Szczególnie znany z tego filmu stał się dom Casa Malaparte. Oficjalny plakat festiwalu filmowego w Cannes z 2016 r. wykorzystał kadr z Pogardy przedstawiający właśnie tę posiadłość.

 Plakat

 

Wykorzystywanie scenerii rozpowszechnił włoski neorealizm. Roberto Rossellini nakręcił Niemcy – rok zerowy pod koniec II wojny światowej, na zgliszczach Berlina.

Niemcy – rok zerowy (1948)
Niemcy – rok zerowy (1948)

 

Ostatni dzień lata został w całości nakręcony na plaży w Szklanej Hucie. Za całą scenerię posłużyły bezkresne piaski, parę krzaczków i kilka patyków.

Ostatni dzień lata (1958)
Ostatni dzień lata (1958)

 

 

Scenografia może zostać oczywiście także zbudowana na potrzeby produkcji. Georges Méliès kręcił filmy w specjalnie zbudowanym szklanym studiu, w którym wykreował wiele fantastycznych światów.

Melies
Przygotowania do realizacji „Sinobrodego” (1901)

 

Możliwość stworzenia na potrzeby filmu całkowicie sztucznego świata doprowadziła do powstania kilku sposobów traktowania scenografii.

Twórca może zbudować scenografię dbając o jak największą jej autentyczność. Erich von Stroheim okres preprodukcyjny Chciwości poświęcił na żmudne badania. W efekcie pełna szczegółów scenografia filmu zwiększa jego autentyczność.

Chciwość (1924)
Chciwość (1924)

 

Na potrzeby Wszystkich ludzi prezydenta Alana J. Pakuli zbudowano w dźwiękoszczelnym studiu replikę newsroomu „Washington Post”. Z prawdziwego biura przyniesiono papiery, które, rozrzucone w nieładzie, również wzmagają autentyczność przedstawionego świata.

Wszyscy ludzie prezydenta (1976)
Wszyscy ludzie prezydenta (1976)

 

Reżyser, odtwarzając odległe historycznie okresy, nie musi być wierny ówczesnym realiom. D. W. Griffith przed przystąpieniem do kręcenia monumentalnej, rozgrywającej się na kilku płaszczyznach czasowych Nietolerancji, badał różne okresy, które chciał przedstawić w filmie. Mimo to gotowe dzieło przedstawia bardzo subiektywne wyobrażenie przeszłości. W scenografii Babilonu wyróżnić można wpływy XIX-wiecznych ilustracji z Biblii, asyryjskiej historii i tańca nowoczesnego.

Nietolerancja (1915)
Nietolerancja (1915)

 

Scenografia Iwana Groźnego Sergieja Eisensteina swobodnie nawiązuje do czasów, w których żył car. Jest ona ściśle zespolona z kostiumami, oświetleniem i ruchami postaci. Buduje dodatkowe znaczenia, np. kiedy bohaterowie przeciskają się z jednej przestrzeni do drugiej czy kiedy zastygają w bezruchu przed znaczącymi muralami.

Iwan Groźny: Spisek bojarów (1945)
Iwan Groźny: Spisek bojarów (1945)

 

Gabinet doktora Caligari to przykład filmu z jedną z najsłynniejszych scenografii w dziejach kina – surrealistycznej, będącej odbiciem stanu psychicznego bohatera-szaleńca.

Gabinet doktora Caligari (1920)
Gabinet doktora Caligari (1920)

 

Scenografia Percevala z Galii jest ostentacyjnie sztuczna, choć tej zasadzie nie podlegają wszystkie elementy świata przedstawionego, np. konie.

Perceval z Galii (1979)
Perceval z Galii (1979)
Perceval z Galii (1979)
Perceval z Galii (1979)

 

Scenografia może zostać całkowicie zminimalizowana. Tego typu przykładem jest prolog Draculi, którego estetyka została zainspirowana teatrem cieni.

Dracula (1992)
Dracula (1992)

 

W pozostałych odcinkach:

1. Wymiary kadru.
2. Kształt kadru.
3. Kadrowanie: kąt i poziom ustawienia kamery.
4. Kadrowanie: wysokość ustawienia kamery.
5. Kadrowanie: odległość kamery.
6. Kompozycja: rodzaje kompozycji.
7. Kompozycja: podział kadru.
8. Przestrzeń pozakadrowa.
9. Prędkość ruchu.
10. Obiektyw: długość ogniskowej.
11. Obiektyw: głębia i zakres ostrości.
12. Ruchy kamery.
13. Długie ujęcie.
14. Oświetlenie.
15. Oświetlenie – ustawienie światła.
16. Barwa.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ