„Zrozumieć Iran”, zrozumieć inny naród

Książka Zrozumieć Iran. Ze studiów nad literaturą perską została napisana przez iranistkę Marię Składanek i wydana w 1996 r. przez Wydawnictwo Akademickie DIALOG. Pozycja ta to szeroko zakrojone studium nad kulturą Iranu, zarówno pod względem treści (nie tylko, jak wskazuje tytuł, obejmującym literaturę), jak i chronologii (autorka opisuje zarówno czasy bardzo odległe, jak i współczesne). Jak wskazuje Składanek, takie szczegółowe studium ma za zadanie wyjaśnić światopogląd Irańczyków, którego korzeni można upatrywać w najdawniejszych wiekach.

Publikacja została podzielona na osiem rozdziałów, nie licząc jednego zawierającego bibliografię. Autorka rozpoczęła swoje rozważania od spraw podstawowych, tj. zarysowania tła historycznego i podstawowej terminologii. Wyjaśnia m.in. podział historii literatury perskiej na trzy okresy, odpowiadający ważnym wydarzeniom historycznym, np. najazdowi Aleksandra Macedońskiego kończącemu okres staroperski. Ten ścisły podział pomiędzy literaturą a historią utrzymuje się przez całą książkę i dotyczy także związków literatury z religią. Jak szybko wykazuje Składanek, te trzy aspekty są w kulturze Iranu absolutnie nierozerwalne. Skupienie się tylko na jednym z nich zubożałoby złożoność irańskiej tożsamości. Dlatego właśnie autorka szczegółowe opisuje zmienne losy historii, wyjaśniając przyczyny i skutki wydarzeń. Z kolei objaśniając znane w mitologii motywy, zaczyna od opisu najważniejszych z nich, udowadniając żywotność idei sięgających nawet czasów przedmuzułmańskich.

Książka została napisana zrozumiałym językiem, inteligentnym, ale nie pretensjonalnym. Jedyną językową trudność sprawia nagromadzenie skomplikowanych nazw własnych, m.in. określeń ugrupowań religijnych czy imion kolejnych znanych osobistości. Autorka początkowo wyjaśnia znaczenie tych terminów, ale czyni to tylko raz, w dalszej części uznając wiedzę czytelnika za pewnik. Lektura Zrozumieć Iran wymaga więc dużego skupienia i dobrej pamięci, tym bardziej, jeśli stykamy się z podanymi zagadnieniami po raz pierwszy. Niewskazane jest także robienie sporych przerw pomiędzy rozdziałami, gdyż wszystkie części książki wynikają jedne z drugich i łączą się ze sobą w całość.

W trakcie lektury najbardziej imponuje kunszt autorki. Wykazuje się ona ogromną wiedzą na temat skomplikowanej kultury Iranu, nie tylko w dziedzinie literatury, ale także np. historii. Wydaje się jedną z niewielu Polek zajmujących się naukowo tym tematem, i tak znakomicie w nim zaznajomionym (przynajmniej w momencie powstania książki, czyli dwadzieścia dwa lata temu). Świadczy o tym opis bibliograficzny wypełniony pozycjami zagranicznymi, zaledwie kilkoma polskimi i pracami samej Składanek. Autorka zdradza także w trakcie lektury bezpośrednią znajomość Iranu, kiedy to wspomina o swoim pobycie w tym kraju. Świadczy to o pasji badaczki, która nie dotyczy tylko sfery czysto teoretycznej, ale wkracza w praktykę. Ponadto Składanek imponuje tym, iż ma własne zdanie i nie uznaje słowa pisanego za świętość. Kilkukrotnie nie zgadza się z opinią któregoś z badaczy, wykazując przy tym indywidualność i samodzielne myślenie.

Tytuł publikacji i nazwa wydawnictwa sugerują, że celem tej książki jest dotarcie do nieco szerszej grupy odbiorców niż grono akademickie. Książka jest przeznaczona do wszystkich tych, którzy chcą przełamać stereotypowe myślenie o Iranie i spojrzeć na ten kraj z szerszej perspektywy. Najlepiej jest jednak zasiąść do lektury z przynajmniej podstawową wiedzą na temat irańskiej historii, wtedy lepiej się pewne wiadomości przyswaja. Książka Składanek jest jednak najlepsza wtedy, kiedy rozciąga paralelę między przeszłością i teraźniejszością. Dotyczy to przede wszystkim ostatniego rozdziału, choć pewne odniesienia pojawiają się już wcześniej. Ciekawe są także fragmenty tyczące się dawnej mitologii, niesamowicie barwnej i bogatej w znaczenia. Składanek wszystkie je skrupulatnie objaśnia, budując w czytelniku stosunek oparty na empatii i zrozumieniu.

Leave a comment



Subskrybuj przez e-mail!

Wprowadź swój adres e-mail, aby zaprenumerować artykuły naszej redakcji i otrzymywać powiadomienia o nowych wpisach przez e-mail.

Jesteśmy na:

ekulturalni.pl
lubimyczytac.pl

Rekomendacje czytelników

© 2017 Redakcja Essentia